قالب جایگزین یونولیت چیست؟
اگر در اجرای سقف تیرچه بلوک به دنبال حذف یونولیت هستید، احتمالا با اصطلاحاتی مثل قالب جایگزین یونولیت، لایت فرم، قالب سقفی پلاستیکی یا یونولس روبه رو شده اید. اما این محصولات دقیقا چه کاری انجام می دهند و آیا واقعا می توانند جای یونولیت سقفی را بگیرند؟
قالب جایگزین یونولیت در اصل یک قالب موقت و چندبار مصرف است که بین تیرچه های سقف قرار می گیرد. بتن روی آن ریخته می شود و بعد از گیرش بتن، قالب از زیر سقف خارج می شود تا در سقف دیگری مورد استفاده قرار بگیرد. در مقابل، یونولیت سقفی یا بلوک پلی استایرن بعد از اجرای سقف در جای خود باقی می ماند و نقش قالب ماندگار را دارد.
همین تفاوت ساده، دلیل اصلی استفاده از قالب های جایگزین یونولیت است.
قالب جایگزین یونولیت چگونه کار می کند؟
در سقف تیرچه بلوک، فضای بین تیرچه ها باید قبل از بتن ریزی پر یا قالب بندی شود. در روش متداول، بلوک های یونولیتی در این قسمت قرار می گیرند و بتن پوششی روی آنها اجرا می شود.
با قالب جایگزین، همان فضای بین تیرچه ها با قالب پلیمری شکل می گیرد. بعد از بتن ریزی و رسیدن بتن به شرایط لازم، قالب باز می شود و از زیر سقف بیرون می آید.
پس قالب جایگزین قرار نیست مثل یک بلوک دائمی در ساختمان باقی بماند. وظیفه آن قالب بندی در زمان اجرای سقف است.
این موضوع یک تفاوت مهم با یونولیت دارد که معمولا در محاسبات سازه ای به عنوان عضو باربر در نظر گرفته نمی شود و به عنوان قالب ماندگار و پرکننده عمل می کند.
لایت فرم چیست؟
لایت فرم یکی از نام هایی است که برای قالب های پلیمری جایگزین یونولیت استفاده می شود. این قالب ها در اندازه های مختلف تولید می شوند تا با سیستم تیرچه مورد استفاده هماهنگ باشند.
برای نمونه، برخی مدل های موجود در بازار با عرض حدود ۴۶ سانتی متر برای تیرچه های بتنی و مدل های عریض تر برای تیرچه های فلزی و کرومیت عرضه می شوند. ابعاد دقیق قالب را نمی توان بدون توجه به نوع تیرچه و جزئیات اجرایی پروژه انتخاب کرد.
بنابراین «قالب جایگزین یونولیت» یک محصول با یک اندازه و شکل ثابت نیست؛ نوع قالب باید با سیستم سقف و نقشه اجرایی هماهنگ شود.
چرا اصلا به فکر جایگزین کردن یونولیت افتاده اند؟
یونولیت سقفی سال هاست در سقف های تیرچه بلوک استفاده می شود و استفاده از آن ذاتا به معنی غیر استاندارد بودن سقف نیست. برای بلوک های پلی استایرن، الزامات مشخصی درباره مواردی مانند مشخصات مصالح، ابعاد، ایمنی در برابر آتش و روش اجرای صحیح وجود دارد.
مسئله اینجاست که یونولیت یک قطعه یکبار مصرف است. بعد از بتن ریزی در سقف باقی می ماند و در صورت اجرای نادرست، موضوعاتی مثل محافظت در برابر حریق و نحوه اجرای پوشش زیر سقف هم اهمیت پیدا می کند. برای نمونه، مقررات مربوط به حفاظت بلوک های پلی استایرن در برابر آتش، اجرای پوشش محافظ و اتصال مکانیکی مناسب آن را مورد توجه قرار داده است.
قالب جایگزین، رویکرد متفاوتی دارد: به جای اینکه یک بلوک در سقف باقی بماند، قالب را پس از بتن ریزی خارج می کنند.
تفاوت قالب جایگزین یونولیت با یونولیت سقفی
| ویژگی | یونولیت سقفی | قالب جایگزین یونولیت |
|---|---|---|
| نوع استفاده | ماندگار | موقت |
| قابلیت استفاده مجدد | ندارد | دارد |
| باقی ماندن در سقف | بله | خیر |
| جنس رایج | پلی استایرن منبسط شده | مواد پلیمری |
| نقش در سقف | قالب ماندگار و پرکننده | قالب موقت |
| نیاز به خارج کردن | ندارد | دارد |
| کاهش ضایعات پروژه | محدود | بیشتر |
| نیاز به برنامه ریزی برای قالب بندی | کمتر | بیشتر |
قالب جایگزین یونولیت چه مزایایی دارد؟
قالب جایگزین یونولیت با حذف بلوک های یکبار مصرف، امکان استفاده مجدد از قالب را فراهم می کند و می تواند ضایعات اجرای سقف را کاهش دهد.
البته مزیت آن فقط چندبار مصرف بودن نیست؛ در پروژه های مختلف، کاهش هزینه های مصرفی و مدیریت بهتر مصالح هم می تواند اهمیت داشته باشد.
- قابلیت استفاده چندباره
برخلاف یونولیت که بعد از اجرای سقف در سازه باقی می ماند، قالب های جایگزین پس از بتن ریزی از سقف خارج می شوند. اگر قالب سالم بماند، می توان آن را در دهانه یا پروژه دیگری دوباره استفاده کرد. به همین دلیل، هزینه خرید قالب در پروژه هایی که چند سقف یا چند ساختمان اجرا می شود، می تواند در دفعات بعدی سرشکن شود. - کاهش ضایعات کارگاهی
یونولیت هنگام حمل، برش و نصب ممکن است خرد شود و قطعات اضافی آن معمولا به عنوان ضایعات باقی می مانند. قالب چندبار مصرف چنین مصرفی ندارد و پس از باز شدن از سقف، دوباره قابل استفاده است. این موضوع به خصوص در پروژه های بزرگ می تواند حجم ضایعات را کمتر کند. - حذف یونولیت از داخل سقف
در این روش، پلی استایرن به عنوان یک جزء ماندگار در سقف باقی نمی ماند. بنابراین بخشی از ملاحظات مربوط به نگهداری و پوشش یونولیت سقفی در مرحله نازک کاری نیز حذف می شود. البته جزئیات اجرای سقف و الزامات ایمنی همچنان باید مطابق نقشه و مقررات ساختمان رعایت شود. - صرفه اقتصادی در پروژه های تکرارشونده
اگر فقط یک سقف داشته باشید، خرید قالب و مقایسه قیمت آن با یونولیت ممکن است نتیجه متفاوتی داشته باشد. اما برای پیمانکاری که مرتب سقف اجرا می کند، امکان استفاده چندباره از یک قالب می تواند هزینه تامین قالب را در پروژه های بعدی کاهش دهد.
آیا قالب جایگزین یونولیت باعث سبک تر شدن سقف می شود؟
اینجا باید کمی با احتیاط صحبت کرد.
اگر قالب پس از بتن ریزی کاملا خارج شود، وزن خود قالب به عنوان یک جزء دائمی سقف باقی نمی ماند. بنابراین در مقایسه با سیستمی که یک بلوک پرکننده در سقف باقی می گذارد، ممکن است وزن مرده متفاوت باشد.
اما نمی توان فقط با گفتن «قالب پلاستیکی است، پس سقف سبک تر می شود» نتیجه سازه ای گرفت.
وزن نهایی سقف به جزئیات کامل سیستم بستگی دارد: ابعاد تیرچه ها، فاصله آنها، ضخامت بتن پوششی، حجم بتن و سایر اجزای سقف باید با هم بررسی شوند.
به همین دلیل، ادعای کاهش وزن، مصرف میلگرد یا ابعاد تیر و ستون بدون محاسبه سازه ای پروژه قابل تعمیم نیست.
آیا قالب جایگزین یونولیت برای همه سقف ها مناسب است؟
نه لزوما.
این یکی از نکاتی است که در تبلیغات بعضی محصولات کمتر دیده می شود. قالب جایگزین باید با نوع تیرچه، فاصله تیرچه ها، ابعاد قالب، جزئیات شمع بندی و نقشه اجرایی سقف سازگار باشد.
قالب های موجود برای سیستم های مختلفی از جمله سقف های دارای تیرچه بتنی و برخی سیستم های تیرچه فلزی عرضه می شوند، اما این موضوع به معنی مناسب بودن یک مدل مشخص برای هر پروژه نیست.
اگر پروژه در مرحله طراحی است، بهتر است انتخاب سیستم سقف قبل از خرید قالب با مهندس سازه هماهنگ شود؛ نه اینکه ابتدا قالب خریداری شود و بعد جزئیات سقف بر اساس آن تغییر کند.
اجرای سقف با قالب جایگزین یونولیت چگونه است؟
اصل کار شبیه اجرای سقف تیرچه بلوک است، اما به جای بلوک یونولیتی از قالب موقت استفاده می شود.
ابتدا تیرچه ها و تکیه گاه های لازم طبق نقشه اجرا می شوند. سپس قالب ها در فضای بین تیرچه ها قرار می گیرند و برای بتن ریزی آماده می شوند. پس از اجرای بتن و رسیدن آن به شرایط لازم برای باز کردن قالب، قالب ها خارج می شوند.
در برخی مدل ها، قالب ها برای خروج راحت تر طراحی شده اند و سازنده محصول روش مشخصی برای باز کردن آنها ارائه می کند. این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ چون اگر قالب هنگام باز کردن آسیب ببیند، هزینه استفاده مجدد بالا می رود.
قالب جایگزین یونولیت بهتر است یا خود یونولیت؟
جواب یک کلمه ای ندارد.
اگر پروژه شما یک ساختمان معمولی با یک مرحله اجرای سقف است و یونولیت استاندارد با مشخصات مناسب در اختیار دارید، صرفا به دلیل تبلیغ «چندبار مصرف بودن» نمی توان گفت قالب جایگزین حتما انتخاب بهتری است.
اما اگر پروژه های متعدد دارید، اجرای سقف برایتان تکرار می شود و امکان جابه جایی و نگهداری قالب وجود دارد، قابلیت استفاده مجدد می تواند مزیت اقتصادی قابل توجهی ایجاد کند.
از طرف دیگر، قالب موقت به مدیریت کارگاهی دقیق تری نیاز دارد. باید قالب ها به موقع خارج شوند، آسیب نبینند و برای استفاده بعدی نگهداری شوند.
این تفاوت کوچک روی کاغذ، در پروژه های بزرگ خودش را بیشتر نشان می دهد.
جمع بندی
قالب جایگزین یونولیت، یک قالب موقت و چندبار مصرف برای اجرای سقف است که به جای بلوک پلی استایرن در فضای بین تیرچه ها قرار می گیرد و بعد از بتن ریزی از سقف خارج می شود. لایت فرم و قالب های پلیمری چندبار مصرف از نمونه های شناخته شده این روش هستند.
مزیت اصلی آن، حذف یونولیت ماندگار و امکان استفاده مجدد از قالب است؛ اما انتخاب آن باید بر اساس نوع سقف، جزئیات سازه، شرایط کارگاه و تعداد دفعات استفاده انجام شود.
بنابراین اگر قرار است بین یونولیت و قالب جایگزین تصمیم بگیرید، سوال درست فقط این نیست که «کدام ارزان تر است؟» بهتر است بپرسید: این قالب قرار است چند سقف را پوشش دهد و آیا سیستم سازه ای پروژه برای آن طراحی و تایید شده است؟
این دو سوال معمولا تصویر دقیق تری از صرفه اقتصادی واقعی به شما می دهند.








دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.